Ergenlerde sosyal medya ve dijital bağımlılığın aile ilişkilerine etkileri

Bağımlılık; toplumsal ve ferdî sıkıntılara yol açan, tekrarlayıcı, kişilerarası alakaları etkileyen, kişinin bedensel ve ruhsal yeti yitimine sebep olan bir davranış tipidir. Husus bağımlılığı, alışveriş bağımlılığı, yeme bağımlılığı internet bağımlılığı, toplumsal medya bağımlılığı, oyun ve kumar bağımlılığı üzere farklı bağımlılık tipleri ile karşılaşılabilmektedir. Bağımlılığın başlama, sürdürme ve ilerleme evreleri bulunmaktadır. Bağımlılığın nedenleri, tesirleri ve sonuçları birçok araştırmaya husus olmuştur.

Günümüzde yetişkinlerin hayatlarının erken devirlerinde teknolojik aletler, internet ve toplumsal ağlar ile az muhatap olduğu ve kendilerini denetim etmesinin daha kolay olduğu bilinmektedir. Doğum sonrası periyotta hayatının her etabında teknolojik aletleri gören günümüz çocukları ve ergenleri teknolojik aletleri kullanma konusunda sağlıklı bir alaka kuramadıkları gözlemlenmektedir. (Dinç, 2010). Bu bağlamda bilhassa ergenler, yaşadıkları vaktin ruhuna uygun olarak internetin sorunlu kullanımının yaygınlaşması açısından kıymetli bir risk kümesini oluşturmaktadırlar (Doğan, Işıklar, & Eroğlu, 2008).

Bağımlılık

Bağımlılık, bireyin bir objeye, beşere ya da varlığa karşı önlenemez istek ve istekli olma hali ve kişinin öbür bir iradenin yönetimi altına girme durumu olarak açıklanmaktadır.

Tarihsel geçmişi uzun ve araştırmalara husus olan bağımlılık tipleri sigara, yemek, alkol, esrar, uçucu unsur ve kokain bulunmaktadır.

Etkileri incelendiğinde bağımlılık yapan bu unsurların insanların fonksiyonellikleri üzerindeki olumsuz tesirleri çok açık bir formda görülmektedir. Bu cins bağımlılıklara sahip bireyler çok kolay bir biçimde şiddet ve saldırganlık davranışları sergileyebilmektedirler

Bu bağımlılıklar, kişinin ailesiyle problemler yaşamasına; işe devamda ve üretkenlikte azalmaların olmasına, okul muvaffakiyetinin düşmesine neden olmaktadır. Ayrıyeten bu bağımlılıklarla birlikte bireylerde depresyon, anksiyete, davranış sorunları üzere pek çok ruhsal bozuklukta görülmektedir.

Davranışsal Bağımlılık

Davranışsal bağımlılık; bir davranışın tekrarlayan aralıklarla gerçekleşmesi ve bireyin fizikî, ruhsal ve toplumsal sorunlar yaşamasına yol açması olarak tanımlanmaktadır DSM-5’te tanımlanan davranışsal bağımlılık çeşidi kumar oynama ve oyun oynama bozukluğudur. Fakat teknoloji bağımlılığı, yeme bağımlılığı, alışveriş bağımlılığı ve münasebet bağımlılığı üzere tiplerin de olduğu bilinmektedir.

Davranış tabanlı bağımlılıklar yanında makineinsan etkileşiminin kurulduğu bağımlılıklar yer almaktadır.

Pasif ve faal teknoloji davranış bağımlılığında kişi televizyon izleme davranışında yoğunluk varsa pasif, internet üzerinden bilgisayar oyunları oynama davranışı faal alarak tanımlanmaktadır. Etkileşim oranının yüksek olduğu teknolojik araçlar bağımlılığı arttırmaktadır (Griffiths, 1999).

Teknoloji bağımlılığı ortasında cep telefonu bağımlılığı, bilgisayar ve internet bağımlılığı sayılmaktadır.

Sosyal Medya

Globalleşme ile birlikte internet tüm dünyada kullanılmaya başlanmıştır. Sistemsel altyapıların da güçlenmesiyle şahısların öteki kullanıcılar ile bağlantı uygulamaları üzerinden sanal ortamda toplumsallaşması için kullanılan internet temelli hizmetler bütününe ‘’Sosyal Medya’’ denilmektedir.

Yeni Medya kavramı günümüzde toplumsal paylaşım sitelerini, cep telefonu iletilerini ve öteki yeni teknoloji uygulamalarını söz etmek için kullanılmıştır. (Dijk’den aktaran Binark, 2007; 5).

Yeni Medya Bilgi ve irtibat tabanlı araştırmalar 1970‘lerde, toplumsal, ruhsal, ekonomik, politik ve kültürel çalışmalar yapan bilim insanları tarafından ortaya atılmış bir kavramdır. 1990’larda internet ve bilgisayar teknolojisinin gelişmesiyle farklı boyutlara geçmiştir. Bilinen bütün farklı ortamları bir ortaya getirme ve yeni bağlantı ortamları sunmaktadır.

Kuşak teorisi tarifine nazaran ayn yaş kümesinde olup, aşikâr vakit aralığında doğup büyüyen bireylerin misal davranış örüntüleri gösterdikleri vurgulanmaktadır. Yaşadıkları periyodun teknolojisi, iktisadı ve pek ok boyutta nesillerde benzerlik ve farklılıklar göstermektedir. Bu bağlamda toplumsal bedellerine ilişkin özellikler nesillere atfedilmektedir. (Deniz ve Tutgun-Ünal, 2019).

Yapılan bir çalışmada sosyal medyada iş birliği, bağlantı ve araştırma X, Y, Z nesilleri ortasında farklılık göstermektedir. (Sarıtaş ve Barutçu, 2016).

Yeni bağlantı ortamlarında etkileşim gerçek vakitli ve anlık gerçekleşmektedir (real time). Klâsik tek istikametli bağlantı kanallarına nazaran daha güçlü olduğu söz edilmektedir. (Gane & Beer, 2008; 97).

Sosyal Medya Bağımlılığı

Günümüzde değerli bir bağlantı ve bilgi paylaşım aracı olan internet günlük yaşantımızda pek çok kolaylığı da beraberinde getirmektedir. (Yellowlees & Marks, 2007). İnternet kullanımının yararlarının yanında çok bilgi yüklemesi ve inançsız bilgiye de imkan sağlaması açısından ziyanları da bulunmaktadır. (Kim & Kim, 2002). İnternet üzerinden işlenen bilişim kabahatleri ve internet bağımlılığı da bu ziyanları ortasında yer almaktadır.

Toplum günden güne değişerek teknoloji yönelimli bir toplum olmaktadır. Vaktin ruhu gereği öğrencilerden teknolojik bilgi ve yeteneklerini geliştirmelerini talep etmekte, (Nalwa ve Anand, 2003) bu durum ise, internet bağımlılığı konusunda araştırmacıların ve eğitimcilerin daha fazla endişelenmesine neden olan “yan etkileri” ortaya çıkarmaktadır.

Bireyler gerçek ömürde özgürce söz edemediklerini ya da elde edemediklerini çevrimiçi ortamlarda rahatlıkla söz edebilmektedirler. Kişi bu türlü bir mecrada vakit geçirirken keyif almakta, yalnızlık hissini gidermekte ve tatmin duygusu gelişmektedir. Bu his bağlamında, daima toplumsal medyada vakit geçirme isteğinde artış ve uzaklaştıkları an kendini boşlukta hissetmektedir.

Zamanla, gerçek dünyadan uzaklaşma, duygusal dengesizlik, onaylanma isteği üzere belirtilerle günlük hayattaki sorumluluklarına karşı işlevsizlikler meydana gelmektedir.

Mark Griffiths biyopsikososyal bir bakış açısıyla Unsur bağımlılıkları ile davranışsal bağımlılıklar ortasındaki benzerlikleri öngörerek tüm bağımlılıkların bir dizi ortak bileşenden oluştuğunu belirtmiştir. Griffiths’in (2005:192) ‘bileşenler modeli’, toplumsal ağ bağımlılığı için de uygulanabilecek altı kriterden oluşmaktadır;

Duygu durumu değişikliği (mood modification), bir kişinin his durumunu dengeli ve emniyetli bir halde değiştirmek için ya da kendisini daha düzgün hissetmek için bir başa çıkma stratejisi olarak bağımlılık yaratan aktiviteyi kullanmasını söz eder.

Belirginlik (salience), bağımlılık yaratan aktivitenin bireyin hayatında bilişsel ve davranışsal olarak en kıymetli şey olduğunu ve kanılarına, hislerine ve davranışına hakimiyetini söz eder.

Tolerans geliştirme (tolerance), keyif seviyesini doyurmak gayesiyle, vakitle bağımlılık yaratan aktivite için gitgide artan mühlete gereksinim duyulmasını tabir eder. Öbür bir deyişle, tıpkı etkiyi yakalayabilmek için gittikçe daha fazlasını yapmaya gereksinim duyma olarak tanımlanabilir.

Yoksunluk belirtileri deneyimlemek (withdrawal symptoms), aktivite kullanımını azaltırken yahut durdururken ortaya çıkan fizyolojik ve ruhsal olumsuz tesirleri söz eder.

Çatışma (conflict), mesleksel ve / yahut eğitim faaliyetlerini olumsuz etkilerken kişilerarası bağlantıları tehlikeye sokan ve bağlantılara ziyan veren aktivitenin çok kullanımı manasına gelir.

Nüksetme (relapse), bir mahrumluk devrinden sonra bağımlılık yapan davranışı süratle tekrar oluşturma eğilimini söz eder.

Ergenlik Dönemi

Bireyin 9-11 yaşlarından başlayarak 17-18 yaşlarına süren fizikî, zihinsel, toplumsal değişmelerin olduğu gelişim evresine ergenlik periyodu denir. Bu periyotta hormonal değişiklerin yol açtığı his durum değişiklikleri kız ve erkek ergenlerde farklı davranış örüntülerine yol açmaktadır (Sayıl vd., 2002: 48). Ergenlik devrinin başlangıç evresinde en dikkatli değişim gözlemlenmektedir. Bireyin sesi, yüz çehresi ve cinsiyet özellikleri besbelli bir biçimde ortaya çıkar. Bu bedensel değişiklikler her iki cinsi de etkilemekte olup toplumsal ve ruhsal birtakım dertler yaşamalarına yol açmaktadır. (Yöndem ve Güler, 2007)

Ergenlikte güç olan süreçlerden bir tanesi de bilişsel gelişim sürecidir. Yapılan araştırmalarda ergenlerin beyin hücresi üretmeye devam ettikleri ve etkin olmayan kontakların kesildiği belirtilmektedir.

Bilişsel gelişimin en üst düzeyde yaşandığı, öteki şahısların fikirlerini tahlil edebildiği, ahlaki muhakeme ve sorun çözme marifetlerinin geliştiği ergenliğin son devrinde sıradan meydana geldiği düşünülmekteydi (Flannery, 2006: 103) Lakin son yıllarda yapılan çalışmalar ve beyin görüntüleme teknikleri yeni teorilerin ortaya çıkmasını sağlamıştır.

Ergenlik Periyodu ve Aile İlişkileri

Toplumun en küçük ünitesi olan aile geleceğe dair beklentileri ve ortak bir geçmişi paylaşan bireylerin oluşturduğu bir sistemdir.

Ailede çocuğun pozisyonu kuşağın devamı ve gelecek planları için bir garantiyi temsil etmektedir. Aileye yeni bir bireyin dahil olması ile ebeveynler için şiddetli ve özel bir devir başlamış olur.
Aileye dahil olan bireyin doğum anıyla birlikte fizikî, ruhsal ve toplumsal olarak destekleniyor olması gerekir. Gelişimin basamaklarına uygun olarak karşılanması gereken birtakım gereksinimleri bulunmaktadır. Bireyin yetişkinliğe adım atmadan evvelki gelişim evresi olan ergenlik devri aileler için hayli zorlayıcı ve irtibat kopukluğunun yaşandığı bir devirdir.

Ergenlik periyodu bireyin, biyolojik, ruhsal ve toplumsal değişimin en bariz formda hızlandığı periyottur. Bu devirde bireyden, ebeveynleri ile sağlıklı alakalar kurması, mesleksel gayelerini belirlemesi, cinsel kimliğini oluşturması ve olumlu sorun çözme hünerleri edinmiş olması beklenmektedir. Risk alma davranışlarında artma, Uyaran arama davranışlarında artma, Aileden uzaklaşarak akranlarına yönelme üzere davranışlar gözlemlenmektedir.

Yapılan araştırmalara nazaran ebeveynler ergen çocuklarında birçok davranış bozukluğu gözlemlediklerini lisana getirmektedirler. Yeme bozukluğu, şiddete eğilim, sigara kullanımı, alkol kullanımı ve depresyon sayılabilmektedir. Ergen bir çocuğu olan ebeveynlerin toplumsal yaşantılarında da kısıtlamalar yaşandığı çocuğun toplumsallaşma tercihlerinin anlık değişebildiği ve ailenin tercihlerine çok da ahenk sağlamadıkları belirtilmektedir. Ebeveynler ergen çocuğun yalnızlaşma isteğine rağmen ona daha çok vakit ayırmak isterken kendi toplumsal yaşantılarında kısıtlamalar olduğunu tabir etmektedirler. Çocukları üzmemek ismine ebeveynler olmadıkları birisi üzere davranma eğiliminde olduklarını iletmektedirler. Bu karmaşık süreçte ebeveynlerin çocukları ile ilgili kaygılarının olduğu farklı arkadaş kümelerine dahil olma isteklerinin arttığı, bazen çok enerjik bazen çok içe dönük olduğu his karmaşalarının ağır olduğu tabir ediliyor. Boşanmış ailelerde ise durum daha da sıkıntı olduğu, çocuğun bu gelişim evresinde rol model alma konusunda yetersiz ve eksik kalacaklarını iletmektedirler.

Ailedeki öbür bireyler ile ergenin irtibatı de sekteye uğramaktadır. Kardeşleri ile çatışmaya girerek kardeşi üzerinde baskı kurmaya çalıştığı, sen çocuksun git oyuncaklarınla oyna ben artık büyüdüm üzere telaffuzlar ile yaşamış olduğu duygusal çalkantıyı kardeşi üzerinden de devam ettirebilmektedir.

Ebeveynler ergen çocukları ile ilgilenirken okul takviyesinin yetersiz olduğunu iletmektedirler.

Ergenin Duygusal Sorunlarını Etkileyen Faktörler

Ergenin duygusal sorunlarını etkileyen faktörler; Yaş Kümesi, Eğitimin sürekliliği, Toplumsal Kabul, Ailenin Tavırları ve Ferdi Farklar yer almaktadır.

Ergenlik; bireyin gelişim gayelerine ulaşmak istediği ve ama tam manasıyla ulaşamamasından ötürü uğraş göstermesi gereken fırtınalı bir periyottur (Erikson, 1968).

Ebeveynlere olan bağımlılıktan kurtulma, geleceğini inşa etme, bir meslek edinmek üzere gerekli adımları atma uğraşında olan ergen bu periyotta cinsel kimliğini oluşturma gayretindedir. (Öztürk, 2004). Ergenlik devrinin en değerli misyonlarından birisi başarılı bir kimliğe sahip olmaktır. Ergenler nasıl bir cinsel kimliğe sahip olacağı ve toplumsal rollerinin ne olacağını belirlemeye çalışır. Burada kâfi dayanağı alamayan ergen kimlik karmaşası yaşayabilir ve kişilik gelişimi de sekteye uğrayabilir. Ergenlerin lise periyodu ergenlik özelliklerinin ön planda olduğu devirdir. Akran kümeleri ortasında kabul ve reddin gerilimli ağır yaşandığı bir devirdir. Birey olma çabasın içinde olan ergen yaşıtlarıyla yakın bağlantı kurma uğraşı, toplumsal, cinsel birçok dinamiği içinde barındırır. Bu devirde karşılaşılan meselelere karşı tahlil geliştirme hüneri kazanan ergen gelişiminin sonraki etaplarında da sağlıklı atlatabilmenin temellerini atmış olur.

Yakın arkadaş münasebetleri, arkadaş kümeleri içine dahil olma aile alakaları kadar değerlidir. Yakın arkadaş münasebetlerinde ergen kendini daha düzgün tanıma fırsatı yakalamış olur. Bu periyotta ergenler karşılaştıkları olayları kendi ergenlik bakış açısıyla değerlendirip yargıya varabilirler. Telaştan uzak durmaya çalışan ergen kendisini daima gerilimli ve dertli çatışmaların içinde bulabilmektedir. (Feist ve Feist, 2009).

Duygusal zekasının özellikleri olan, empati, ahenk, sebat, hürmet, hisleri tabir etme ve manaya özelliklerini hayatına entegre ettiği sürece istediği cinsten ilgiler geliştirebilecektir.

Ergenlik Devri Beyin Gelişimi

Ergenlik devrinde olan bireyin kıymetli olan üç beyin bölgesinin işlevleri;

Prefrontal Korteks: Akıl Yürütme, Sorun Çözme, Karar verme, Plan Yapma, Hisleri Denetim etme, Kendini izleme

Amigdala: Duygusal öğrenme, kaygı ve hafıza bölgesi.

Nükleus Akumbens: Beyin içinde en büyük dopamin deposu limbik sistem içinde yer alan nükleus akumbens ismi verilen bölgedir. Nükleus akumbens motivasyon, zevk ve ödül sistemleri içinde etkin rol oynayan bir bölge.

Kişiler hayat doyumu ve gelişimi açısından; etraflarında güvenebilecekleri ve onlara kıymet veren bireylere muhtaçlık duyarlar. Bağlanma, yani yakın bağlantı ve bağ içinde olduğu beşerlerle bir şeyler paylaşma ve ilişkin olma hissini yaşamak isterler.

Ergenin aile içi bağlarında bu gereksinimlerinin karşılanmaması, bağlantı kopukluğu, toplumsal dayanağın azlığı durumlarında bu hissini tatmin edebileceği ‘’Sosyal Medya’’ uygulamalarına yönelebilmektedirler.

Sosyal Medya Bağımlığının Beyin Üzerindeki Etkileri

Ödül sisteminin etkilenmesi

Dijital platformlar, beğeni, takipçi sayısı, oyun başarımları üzere anlık mükafatlar sunarak beynin ödül sistemi olan dopamin salınımını artırır. Bu durum, gerçek hayatta ödüllerden alınan zevkin azalmasına ve daima olarak dijital ortamlarda bu anlık dopamin artışını aramaya yol açar.

Hafıza ve dikkat sorunları

Dijital dünyanın daima uyarıcı yapısı, beynin bilgiyi sürece ve odaklanma yeteneğini olumsuz tesirler. Ağır bildirimler, süratlice akan içerikler ve daima dikkati dağıtan ögeler sebebiyle hafıza ve öğrenme zahmeti üzere problemler ortaya çıkabilir.

Kaygı ve depresyon

Dijital ortamlarda sunulan eksiksiz hayatlar ve daima karşılaştırma hali, kişinin özgüvenini zedeleyebilir. Bu durum, telaş bozukluğu ve depresyon üzere ruhsal sıkıntılara yol açabilir.

Beyin yapısında değişiklikler

Yapılan araştırmalar, dijital bağımlılığın beyin yapısında da fizikî değişikliklere yol açtığını gösteriyor. Gri cevher hususu hacminin azalması, karar verme ve dürtü denetiminde rol oynayan prefrontal korteksin aktivitesinde düşüş üzere meseleler ortaya çıkabilir.

Uyku sistemi bozulması

Akşam saatlerinde mavi ışığa maruz kalmak uyku hormonu olan melatonin salgısını baskılar. Bu durum uyku kalitesini düşürerek bilişsel fonksiyonları de olumsuz istikamette tesirler.

Ergenlerde Toplumsal Medya Bağımlılığı ve Aile İlişkileri

Ergenlerin internet bağımlısı ve beraberinde toplumsal medya bağımlısı olmasında direkt ve dolaylı nedenlerden kelam edilebilir. Değerli kavramlardan biri de toplumsallaşma muhtaçlığı söylenebilir. (Bayraktutan, 2005; Esen, 2007; Grohol, 1999). Ergenin çevrimiçi mecralarda sohbet, kumar, oyun ve pornografi üzere kullanım hedefleri bulunmaktadır. (Chang & Man Law, 2008; Chen & öbürleri, 2001; Everhard, 2000; Henderson, 2001; Huang, 2004; Irvansyah, 2005; Jang & öbürleri, 2008; Thatcher & Goolam, 2005; Yang & öbürleri, 2005; Young,1996.

Aile içinde kurulamayan bağlar toplumsal ortamda giderilmektedir.

Birey elektronik postalar, sohbet odaları, tartışma forumları ve çevirim-içi oyunlar aracılığıyla toplumsallaşmaya çalışmaktadır (Grohol, 1999). Toplumsal ağlar aracılığıyla toplumsal etkileşim kurmak isteyen bir birey, yüz yüze etkileşime sıcak bakmamaktadır (Caplan, 2002). Toplumdan uzaklaşan birey toplumsal medyada toplumsal dayanak bulma maksadı bağımlılığa daha çok yaklaştırmaktadır. (Thatcher & Goolam, 2005).

Yapılan araştırmalar depresyonun internet ve toplumsal medya bağımlılığı gelişiminde değerli tesiri olduğunu göstermektedir. (Bayraktar, 2001; Young & Rodgers, 1998). Bağımlılık gösteren bireyde depresyon belirtileri olduğu yapılan çalışmalarda saptanmıştır. (Jang & öbürleri, 2008; Kim & öbürleri, 2006; Lee & başkaları, 2008; McGlinchey, 2003; Song, 2003; Spada & başkaları, 2008; Thatcher & Goolam, 2005; Yang & başkaları, 2005; Yen & öbürleri, 2007). Toplumsal medya bağımlısı olan ergenler, bu mecralarda bulunduklarında depresyon hislerinin hafiflediğini açıklamışlardır (Tsai & Lin, 2003).

Martin Seligman 1998 yılında yapmış olduğu konuşmada psikoloji biliminin II. Dünya Savaşı’ndan sonra bireylerin ziyan görmüş taraflarına odaklanarak olumlu taraflarının göz arkası edildiğini tabir etmiştir. (Seligman, 1998). Olumlu psikoloji bireyin olumlu taraflarına odaklanmaktadır. (Seligman ve Csikszentmihalyi, 2000).

Seligman ve Csikszentmihalyi (2000) olumlu ferdi özellikleri; umut, optimistlik, akış, memnunluk özgünlük, iyilik, bağışlayıcılık, maneviyat olarak tanımlamaktadır. Küme seviyesinde ise, fedakarlık, sorumluluk, ihtimam ve iş ahlakı olarak söz edilmektedir. Bu kavramların üzerine yapılan birçok çalışmada olumluluk kavramı bağlamında kişinin benliğine, geleceğine ve geçmişine, ömür doyumu ve benlik hürmetinin bir ortaya geldiği ortak bir nokta olup söz edilmektedir (Alessandri ve öbürleri, 2012).

Ryff olumluluk üzerine yapmış olduğu çalışma ile olumluluğu “pozitif işleyiş” olarak ele alıp bunun altı boyutu olduğunu ele almaktadır. (1989 a; 1989b)

Başkalarıyla olumlu alakalar, Kendini kabul, Özerklik, Çevresel hakimiyet, Ferdî gelişim ve Hayatın hedefidir.

Ergenlik periyodundaki ergen bireyin geleceğe dair beklentilerinde karşılaşacağı sıkıntıları önlemeye yönelik değerli bir değişken olan ve olumluluğun bir bileşeni olan iyimserlikten kelam edilebilir. (Çalışkan ve Uzunkol, 2018) Bu bakımdan ergenlerin ruh sıhhati gelişiminin desteklenmesi açısından aile içi bağlantılarında açık bağlantı kurulması ve müspet yanlara vurgu yapılması ehemmiyet kazanmaktadır.

Ergenlerin benlik hürmeti, iyimserlikleri ve ömür doyumu toplumsal medya kullanımı ile birlikte olumlu ve olumsuz etkilenebilmektedir. Bu platformlar güçlü, hoş ve cazip insanlarını benlik hürmetini arttırabilecek bir ortamken tam aykırısı özelliklere sahip bireyi olumsuz etkileyebilecek bir ortamdır. (Aydoğan, 2024).

Yapılan araştırmalar incelendiğinde, Ayrıyeten Hou ve öbürleri (2019) toplumsal medya bağımlılığının benlik hürmetini olumsuz etkilediğini belirlemişlerdir. Toplumsal medya bağımlılığının ömür doyumu üzerinde negatif bir tesir sağladığı yapılan çalışmalarla ortaya konulmuştur.

SONUÇ

Sosyal medya kullanımının günden güne arttığı düşünülerek ergenlerin bu mecrada özgür oldukları ve kanılarını özgürce tabir edebildikleri fikri olumlu üzere düşünülse de toplumsal ve duygusal gelişimleri açısından denetimli olmanın değerine vurgu yapılmaktadır. Aile içinde açık bağlantının sağlanması, ortak paylaşımların arttırılması, suçlayıcı ve kısıtlayıcı yaklaşılmaması, ergenin olumlu özelliklerinin ortaya çıkarılması için ona dayanak verilmesi, ebeveynlerin dengeli yaklaşması değerlidir, toplumsal medya kullanımını büsbütün bırakmak değil, denetimli ve istikrarlı nasıl kullanılabileceği üzerinde bir plan yapılmalı. Bildirimler kapatılarak gelen uyarıcının önü kesilmeli, toplumsal medya bağımlılığının tedavisinde Bilişsel Davranışçı Terapi ve Motivasyonel Görüşme teknikleri, Gerçeklik Terapisi, Kabul ve kararlılık terapisi ve Küme terapileri kullanılmaktadır.

Share this content:

Yorum gönder